گزیده‌ای از سفرنامه ناصرخسرو

سفرنامه ناصرخسرو کتابی است منسوب به ناصر خسرو قبادیانی که شرح مسیر سفر دو هزار و دویست فرسنگی او است از بلخ تا مصر، که از راه مرو به نیشابور و سپس سمنان و ری و قزوین و آذربایجان و آسیای صغیر و شام و بیت‌المقدس و حجاز تا قاهره پایتخت مصر انجام می‌گیرد. همچنین مسیر برگشت اوست از این سفر که پس از آخرین زیارتش از خانه خدا در سال ۴۴۲ هجری از راه طائف و یمن و لحساء و بصره و فارس و اصفهان به بلخ مراجعت می‌کند و جمعاً مدت هفت سال (از ۴۳۷ تا ۴۴۴ هجری قمری) به طول می‌انجامد.

قاهره پنج دروازه دارد: باب النصر، باب الفتوح، باب القنطرة، باب الزویلة، باب الخلیج. و شهر بارو ندارد اما بناها مرتفع است که از بارو قوی‌تر و عالی‌تر است. و هر سرای و کوشکی حصاری است. و بیش‌تر عمارات پنج اشکوب و شش اشکوب باشد و آب خوردنی از نیل باشد سقایان با شتر نقل کنند. و آب چاه‌ها هرچه به رود نیل نزدیک‌تر باشد خوش باشد و هرچه دور از نیل باشد، شور باشد ... و اندر شهر در میان راها باغچه‌ها و اشجار باشد و آب از چاه دهند و در حرم سلطان حرمستان‌هاست که از آن نیکوتر نباشد و دولاب‌ها ساخته‌اند که آن بساتین را آب دهد و بر سر بام‌ها هم درخت نشانده باشند و تفرجگاه‌ها ساخته و در آن تاریخ که من آن جا بودم خانه‌ای که زمین وی بیست گز در دروازه گز بود به پانزده دینار مغربی به اجارت داده بود ...